U wilt graag meer weten over cholesterol? En u zoekt praktische tips en informatie om een goede gezondheid te bevorderen? Dan bent u bij ons op het juiste adres!

Cholesterol en triglyceriden zijn de twee belangrijkste vetten in ons lichaam. Te hoge vetgehalten in het bloed kunnen echter op lange termijn problemen veroorzaken. Voor een goede gezondheid is het daarom belangrijk om de hoeveelheid cholesterol in de juiste balans te houden. In de meeste gevallen heeft u zelf een grote mate van invloed op dit cholesterolgehalte. Met deze website helpen wij u met effectieve ideeën en waardevolle kennis. 

Onze teksten zijn geschreven aan de hand van gepubliceerde studieresultaten en gebaseerd op literatuur van medisch specialisten. Wij bieden hiermee betrouwbare informatie die onafhankelijk is van  commerciële partijen.

 

Cholesterol Molecuul

1. Wat is cholesterol?

Cholesterol is een vetachtige stof die onmisbaar is voor het goed functioneren van het lichaam. Cholesterol dient namelijk als grondstof bij de opbouw van de celwand en is een noodzakelijke bouwsteen voor andere belangrijke stoffen, zoals bepaalde hormonen en galzuren. Een te hoog cholesterolgehalte kan leiden tot een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Dit verband tussen een te hoog cholesterol en hart-vaatziekten is met behulp van meerdere grote studies bewezen. Het meest bekend is één van de oudste bevolkingsonderzoeken ter wereld: het zogenoemde ‚Framingham Cohort‘.

Framingham Cohort Studie

 

2. Wanneer zijn mijn cholesterolwaarden goed of slecht?

Een LDL-waarde lager dan 2,5 mmol/l en een HDL-waarde hoger dan 1,7 mmol/l is optimaal. De waarde van het totaal cholesterol is optimaal wanneer deze cholesterolwaarde lager is als 5,0 mmol/l. De HDL-waarde dient meer dan 25% van de totale hoeveelheid cholesterol uit te maken. Het totale cholesterolgehalte is als risicofactor voor hart- en vaatziekten minder belangrijk dan de verhouding tussen het totaal cholesterol en het HDL-cholesterol. Deze verhouding wordt ook wel de ‘cholesterol ratio’ genoemd. De waarde van triglyceriden is optimaal wanneer deze 1,7 mmol/l of lager is.

Een overzicht van de juiste cholesterolwaarden.

Bent u woonachtig in België? Dan wilt u wellicht de cholesterolwaarden in mg/dl weten. In België wordt namelijk mg/dl gehanteerd in plaats van mmol/l. De omrekening van mmol/l naar mg/dl gaat als volgt: vermenigvuldigen met 38,7. Bijvoorbeeld: 5,0 mmol/l * 38,7 = 193,5 mg/dl

 

3. Wat zijn de oorzaken van een hoog cholesterol?

Er zijn factoren die men niet direct kan beïnvloeden: leeftijd, geslacht, erfelijkheid en/of bepaalde ziekten kunnen het cholesterol beïnvloeden. Het cholesterolgehalte, met name het LDL-cholesterol, stijgt met de leeftijd. Bij mannen zijn de cholesterolgehalten doorgaans hoger dan bij vrouwen, maar bij vrouwen beginnen ze na de menopauze toe te nemen. Een erfelijke hyperlipidemie kan ook de oorzaak zijn van een te hoog cholesterolgehalte. Bovendien kunnen andere aandoeningen het cholesterolgehalte verhogen, zoals een inactive schildklier, cirrose, overactieve hypofyse, of nierinsufficiëntie.

Er zijn echter ook diverse factoren die men weldegelijk zelf kan beïnvloeden. Bijvoorbeeld voeding met een hoog gehalte aan verzadigde vetten en cholesterol, overgewicht (obesitas), gebrek aan lichaamsbeweging, matig tot hoog alcoholgebruik, roken of een slecht gereguleerde diabetes mellitus.

 

Wist u dit al?

Plantaardige voeding kan het cholesterol met 15 – 30% verlagen.

Referentie naar de studieresultaten: Yokoyama Y, Levin SM, Barnard ND. Association between plant-based diets and plasma lipids: a systematic review and meta-analysis. Nutr Rev. Published online August 21, 2017.

4. Als ik een te hoog cholesterol heb, wat zijn dan de risico’s?

Hoge cholesterolwaarden in het bloed kunnen op lange termijn problemen veroorzaken. De kans op atherosclerose en aandoeningen van de kransslagader of de halsslagader, en dus de kans op een hartinfarct of cerebrovasculair accident (‘beroerte‘), neemt toe als het cholesterolgehalte toeneemt. Een laag cholesterolgehalte is daarom doorgaans beter dan een te hoog cholesterol, hoewel extreem lage cholesterolspiegels mogelijk ook niet gezond zijn.


Overigens veroorzaken hoge cholesterolwaarden meestal geen symptomen. Bij bijzonder hoge cholesterolgehalten ontstaan er in de pezen en in de huid soms uitgroeiingen gevormd door vetafzetting, zogenaamde ‚xanthomen‘. Extreem hoge waarden van triglyceriden kunnen vergroting van de lever en milt veroorzaken, evenals symptomen van alvleesklierontsteking zoals ernstige buikpijn.

 

5. Hoe kan ik mijn cholesterol verlagen?

U kunt uw cholesterol verlagen door u in de eerste plaats te richten op de oorzaken die u zelf kunt beïnvloeden en waarbij ruimte voor verbetering is:

  • Stop met roken (!) ;
  • Een cholesterol verlagend dieet. Met een strenge opvolging van een cholesterol verlagend dieet is een cholesterolverlaging van 20 tot 30% mogelijk. Wanneer het dieet goed gevolgd wordt, kan al na 6 tot 8 weken een reductie 10 tot 15% in het totaal cholesterolgehalte worden waargenomen;
  • Lichaamsbeweging kan ertoe bijdragen dat de hoeveelheid LDL-cholesterol in het bloed daalt en de hoeveelheid HDL-cholesterol stijgt. Dit is gunstig voor de cholesterol-ratio.
  • Afvallen in het geval van overgewicht.
  • Meer dan twee alcoholische consumpties per dag kan bij mannen het LDL doen stijgen en het HDL doen dalen. Voor vrouwen geldt dit reeds bij meer dan één alcoholische consumptie per dag. Onderzoek wijst overigens aan dat het LDL kan dalen en het HDL kan stijgen wanneer men dagelijks een kleine hoeveelheid alcohol consumeert welke voorgenoemde maximum niet overschrijd.

Indien bovengenoemde veranderingen in de leefstijl onvoldoende resultaat opleveren, kan door uw arts worden gekozen voor een cholesterolverlagend medicijn. Afhankelijk van uw situatie kan de arts er ook voor kiezen om te onderzoeken of er een onderliggende aandoening is die uw cholesterol verhoogd, zodat een specifieke behandeling kan worden ingesteld.

Triglyceriden verlagen?

Ook voor triglyceriden geldt dat te hoge waarden het risico op hart- en vaatziekten kunnen verhogen. Wij leggen uit wat de juiste waarden zijn en hoe u triglyceriden kunt verlagen.

6. Hoe kan ik een te hoog cholesterol voorkomen?

U kunt een te hoog cholesterol voorkomen door bewust te kiezen voor een gezonde leefstijl:

  • Kies voor voeding met een laag gehalte aan verzadigde vetten en cholesterol;
  • Kies voor voldoende lichaamsbeweging. Gebrek aan lichaamsbeweging is een belangrijke onderliggende risicofactor voor hart-vaatziekten. Naast cholesterolverlaging kunt u met lichaamsbeweging ook bijvoorbeeld de bloeddruk verlagen, de insulineresistentie verminderen en de hartfunctie verbeteren;
  • Kies voor een rookvrije omgeving, een leven zonder te roken;
  • Kies voor gematigd alcoholgebruik: maximaal twee consumpties per dag voor mannen, maximaal één alcoholische consumptie per dag voor vrouwen;
  • Kies voor een gezond lichaamsgewicht.

7. Voeding en cholesterol: richtlijnen en handige tips

Cholesterol verlagen met tips en suggesties
Met de juiste voeding kunt u uw cholesterolgehalte met 20 tot 30% verlagen.

Iedereen, inclusief mensen met een optimaal tot licht verhoogd cholesterolgehalte, zou ‘goede‘ voeding tot zich moeten nemen. Met betrekking tot het gewenste voedingspatroon zijn er Nederlandse richtlijnen opgesteld ter voorkoming van ziekten voor de totale bevolking boven de drie jaar. Deze richtlijnen zijn opgesteld door de Nederlandse voedings- en gezondheidsraad en gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Wij geloven in het belang van wetenschappelijk onderbouwde informatie en baseren onze adviezen ten aanzien van voeding daarom zo goed mogelijk op deze ‚evidence-based‘ richtlijnen. Samengevat ziet dit advies er als volgt uit:

Cholesterol en voeding: Richtlijnen goede voeding 2015
Ranges aanbevolen dagelijkse hoeveelheden voedingsmiddelen die 85% van de energiebehoefte dekken en voorzien in voldoende essentiële nutriënten per doelgroep voor het Nederlandse voedingspatroon. Hoeveelheden gelden voor voedingsmiddelen als gegeten, met uitzondering van vlees. Bron: Gezondheidsraad. Richtlijnen Goede Voeding 2015. Den Haag: Gezondheidsraad, 2015; publicatienr. 2015/24.

 

In het algemeen wordt aanbevolen om relatief meer plantaardige voeding en minder dierlijke voeding te nuttigen conform de onderstaande richtlijnen.

Een hogere consumptie wordt aanbevolen voor onderstaande voedingsmiddelen:

  • Eet dagelijks ten minste 200 gram groente en ten minste 200 gram fruit.
  • Eet dagelijks ten minste 90 gram bruin brood, volkorenbrood of andere volkorenproducten.
  • Eet ten minste eenmaal per week peulvruchten.
  • Eet ten minste 15 gram ongezouten noten per dag.
  • Eet ten minste eenmaal per week vis, bij voorkeur vette vis.
  • Drink dagelijks ten minste drie koppen thee.

Vervanging wordt aanbevolen ten aanzien van onderstaande voedingsmiddelen:

  • Vervang geraffineerde graanproducten door volkorenproducten.
  • Vervang boter, harde margarine en bak- en braadvetten door zachte margarine, vloeibaar bak- en braadvet en plantaardige oliën.
  • Vervang ongefilterde door gefilterde koffie. Beperking van de consumptie aanbevolen
  • Beperk de consumptie van rood vlees en met name bewerkt vlees.
  • Drink zo min mogelijk suikerhoudende dranken.
  • Drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan één glas per dag.
  • Beperk de inname van keukenzout tot maximaal 6 gram per dag.
  • Het gebruik van voedingsstofsupplementen is niet nodig, behalve voor mensen die tot een specifieke groep behoren waarvoor een suppletieadvies geldt.

Tot slot wordt aanbevolen om iedere dag enkele porties zuivel te eten of drinken, waaronder melk of yoghurt.

 

HDL cholesterol verhogen

U wilt uw HDL cholesterol waarden verhogen. De volgende factoren verhogen het HDL cholesterol: HDL verhogen: Stoppen met roken! Roken verlaagt in sterke mate het…
Lees meer

Totaal cholesterol

Het totaal cholesterol is een optelling van enkele typen vetten, namelijk het LDL cholesterol plus de triglyceriden plus het HDL cholesterol. Laat u uw cholesterol…
Lees meer

HDL cholesterol waarden

Zoals reeds eerder gezegd, is het HDL cholesterol het goede cholesterol. Des te hoger de cholesterol waarden van het HDL cholesterol, des te beter. In…
Lees meer

Risicofactoren

Er zijn een aantal invloeden vanuit het lichaam en vanuit de omgeving die het risico op hart- en vaatziekten kunnen vergroten. Deze invloeden worden samengevat…
Lees meer

Te hoog cholesterol

Wanneer is het cholesterol te hoog? Dit is een veelgestelde vraag en het doel van deze pagina is om hier een antwoord op te geven.…
Lees meer

Literatuurverwijzingen van toepassing op deze pagina:

    Barnard RJ. Short Term Reductions in Serum Lipids through Diet and Exercise. New England Journal of Medicine 1990; 323: 1142-1143.
    Nederland Huisartsen Genootschap. Multidisciplinaire Richtlijn Cardiovasculair Risicomanagement. 2011.
    Ramsay LE, Yeo WW, JacksonPR. Dietary reduction of serum cholesterol concentration: time to think again. British Medical Journal. 1991; 303: 953–957.
    Gezondheidsraad. Richtlijnen Goede Voeding 2015. Den Haag: Gezondheidsraad, 2015; publicatienr. 2015/24.