Cholesterol Molecuul

Cholesterol en triglyceriden zijn de twee belangrijkste vetten in het lichaam van de mens. Te hoge vetgehalten in het bloed, vooral van cholesterol, kunnen op lange termijn problemen veroorzaken. Daarom is het raadzaam om de hoeveelheid cholesterol in de juiste balans te houden. In de meeste gevallen heeft u zelf een grote mate van invloed op uw cholesterolgehalte. Het is ons doel om u zo goed mogelijk te helpen bij het management van uw cholesterolgehalte. Wij geloven dat de juiste kennis hierbij een belangrijke rol speelt. Onze teksten zijn geschreven aan de hand van gepubliceerde studieresultaten en gebaseerd op literatuur van medisch specialisten. Wij bieden hiermee betrouwbare informatie die onafhankelijk is van andere commerciële partijen. U kunt van ons op deze website een antwoord verwachten op de volgende vragen:

  • Als ik een te hoog cholesterol heb, wat zijn dan de risico’s?
  • Hoe kan ik een te hoog cholesterol voorkomen?
  • Cholesterol en voeding: tips?

:




Wat is cholesterol?

Cholesterol is een vetachtige stof die onmisbaar is voor het goed functioneren van het lichaam. Cholesterol dient namelijk als grondstof bij de opbouw van de celwand en is een noodzakelijke bouwsteen voor andere belangrijke stoffen, zoals bepaalde hormonen en galzuren. Een te hoog cholesterolgehalte kan leiden tot een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Dit verband tussen een te hoog cholesterol en hart-vaatziekten is reeds in diverse studies aangetoond. Het meest bekend is een van de oudste bevolkingsonderzoeken ter wereld: het zogenoemde ‚Framingham Cohort‘.

Wanneer zijn mijn cholesterolwaarden goed of slecht?

Een LDL-waarde lager dan 2,5 mmol/l en een HDL-waarde hoger dan 1,7 mmol/l is optimaal. De waarde van het totaal cholesterol is optimaal wanneer deze cholesterolwaarde lager is als 5,0 mmol/l. De HDL-waarde dient meer dan 25% van de totale hoeveelheid cholesterol uit te maken. Het totale cholesterolgehalte is als risicofactor voor hart- en vaatziekten minder belangrijk dan de verhouding tussen het totaal cholesterol en het HDL-cholesterol. Deze verhouding wordt ook wel de ‘cholesterol ratio’ genoemd. De waarde van triglyceriden is optimaal wanneer deze 1,7 mmol/l of lager is.

Een overzicht van cholesterolwaarden: totaal cholesterol, HDL en LDL cholesterolgehalte

Bent u woonachtig in België? Dan wilt u wellicht de cholesterolwaarden in mg/dl weten. In België wordt namelijk mg/dl in gehanteerd in plaats van mmol/l. De omrekening van mmol/l naar mg/dl gaat als volgt: vermenigvuldigen met 38,7.
Bijvoorbeeld: 5,0 mmol/l * 38,7 = 193,5 mg/dl

Wat zijn de oorzaken van een hoog cholesterol?

Er zijn factoren die men niet direct kan beïnvloeden. Het cholesterolgehalte, met name het LDL-cholesterol, stijgt met de leeftijd. Bij mannen zijn de cholesterolgehalten doorgaans hoger dan bij vrouwen, maar bij vrouwen beginnen ze na de menopauze toe te nemen. Een erfelijke hyperlipidemie kan ook de oorzaak zijn van een te hoog cholesterolgehalte. Bovendien kunnen andere aandoeningen het cholesterolgehalte verhogen, zoals een inactive schildklier, cirrose, overactieve hypofyse, of nierinsufficiëntie.
Er zijn echter ook diverse factoren die men weldegelijk zelf kan beïnvloeden. Bijvoorbeeld voeding met een hoog gehalte aan verzadigde vetten en cholesterol, overgewicht (obesitas), gebrek aan lichaamsbeweging, matig tot hoog alcoholgebruik, roken of een slecht gereguleerde diabetes mellitus.

Hoe kan ik mijn cholesterol verlagen?

U kunt uw cholesterol verlagen door u in de eerste plaats te richten op de oorzaken die u zelf kunt beïnvloeden en waarbij ruimte voor verbetering is:

  • Stop met roken!;
  • Een dieet met een laag gehalte aan cholesterol en weinig tot geen verzadigde vetten verlaagt de cholesterolwaarden. Met een strenge opvolging van een cholesterolverlagend dieet is een cholesterolverlaging van 20 tot 30% mogelijk. Wanneer het dieet goed gevolgd wordt, kan al na 6 tot 8 weken een reductie 10 tot 15% in het totaal cholesterolgehalte worden waargenomen;
  • Lichaamsbeweging kan ertoe bijdragen dat de hoeveelheid LDL-cholesterol in het bloed daalt en de hoeveelheid HDL-cholesterol stijgt. Dit is gunstig voor de cholesterol-ratio.
  • Afvallen in het geval van overgewicht;
  • Meer dan twee alcoholische consumpties per dag kan bij mannen het LDL doen stijgen en het HDL doen dalen. Voor vrouwen geldt dit reeds bij meer dan één alcoholische consumptie per dag. Onderzoek wijst overigens aan dat het LDL kan dalen en het HDL kan stijgen wanneer men dagelijks een kleine hoeveelheid alcohol consumeert welke voorgenoemde maximum niet overschrijd.

Indien bovengenoemde veranderingen in de leefstijl onvoldoende resultaat opleveren, kan door uw arts worden gekozen voor een cholesterolverlagend medicijn. Afhankelijk van uw situatie kan de arts er ook voor kiezen om te onderzoeken of er een onderliggende aandoening is die uw cholesterol verhoogd, zodat een specifieke behandeling kan worden ingesteld.

Als ik een te hoog cholesterol heb, wat zijn dan de risico’s?

Hoge cholesterolwaarden in het bloed kunnen op lange termijn problemen veroorzaken. De kans op atherosclerose en aandoeningen van de kransslagader of de halsslagader, en dus de kans op een hartinfarct of cerebrovasculair accident (‘beroerte‘), neemt toe als het cholesterolgehalte toeneemt. Een laag cholesterolgehalte is daarom doorgaans beter dan een te hoog cholesterol, hoewel extreem lage cholesterolspiegels mogelijk ook niet gezond zijn.
Overigens veroorzaken hoge cholesterolwaarden meestal geen symptomen. Bij bijzonder hoge cholesterolgehalten ontstaan er in de pezen en in de huid soms uitgroeiingen gevormd door vetafzetting, zogenaamde ‚xanthomen‘. Extreem hoge waarden van triglyceriden kunnen vergroting van de lever en milt veroorzaken, evenals symptomen van alvleesklierontsteking zoals ernstige buikpijn.

Hoe kan ik een te hoog cholesterol voorkomen?

U kunt een te hoog cholesterol voorkomen door bewust te kiezen voor een gezonde leefstijl:

  • Kies voor voeding met een laag gehalte aan verzadigde vetten en cholesterol;
  • Kies voor voldoende lichaamsbeweging. Gebrek aan lichaamsbeweging is een belangrijke onderliggende risicofactor voor hart-vaatziekten. Naast cholesterolverlaging kunt u met lichaamsbeweging ook bijvoorbeeld de bloeddruk verlagen, de insulineresistentie verminderen en de hartfunctie verbeteren;
  • Kies voor een rookvrije omgeving, een leven zonder te roken;
  • Kies voor gematigd alcoholgebruik: maximaal twee consumpties per dag voor mannen, maximaal één alcoholische consumptie per dag voor vrouwen;
  • Kies voor een gezond lichaamsgewicht.




Cholesterol en voeding: tips?

Cholesterol en voeding: Richtlijnen goede voeding 2015

Ranges aanbevolen dagelijkse hoeveelheden voedingsmiddelen die 85% van de energiebehoefte dekken en voorzien in voldoende essentiële nutriënten per doelgroep voor het Nederlandse voedingspatroon. Hoeveelheden gelden voor voedingsmiddelen als gegeten, met uitzondering van vlees. Bron: Gezondheidsraad. Richtlijnen Goede Voeding 2015. Den Haag: Gezondheidsraad, 2015; publicatienr. 2015/24.

Iedereen, ook met een optimal tot licht verhoogd cholesterolgehalte, zou ‘goede‘ voeding tot zich moeten nemen. Met betrekking tot het gewenste voedingspatroon zijn er Nederlandse richtlijnen opgesteld ter voorkoming van ziekten voor de totale bevolking boven de drie jaar. Deze richtlijnen zijn opgesteld door de Nederlandse voedings- en gezondheidsraad en gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Wij geloven in het belang van wetenschappelijk onderbouwde informatie en baseren onze adviezen ten aanzien van voeding daarom zo goed mogelijk op deze ‚evidence-based‘ richtlijnen. Samengevat luidt het advies als volgt:

In het algemeen wordt aanbevolen om relatief meer plantaardige voeding en minder dierlijke voeding te nuttigen conform de onderstaande richtlijnen.

Een hogere consumptie wordt aanbevolen voor onderstaande voedingsmiddelen:

  • Eet dagelijks ten minste 200 gram groente en ten minste 200 gram fruit.
  • Eet dagelijks ten minste 90 gram bruin brood, volkorenbrood of andere volkorenproducten.
  • Eet ten minste eenmaal per week peulvruchten.
  • Eet ten minste 15 gram ongezouten noten per dag.
  • Eet ten minste eenmaal per week vis, bij voorkeur vette vis.
  • Drink dagelijks ten minste drie koppen thee.

Vervanging wordt aanbevolen ten aanzien van onderstaande voedingsmiddelen:

  • Vervang geraffineerde graanproducten door volkorenproducten.
  • Vervang boter, harde margarine en bak- en braadvetten door zachte margarine, vloeibaar bak- en braadvet en plantaardige oliën.
  • Vervang ongefilterde door gefilterde koffie. Beperking van de consumptie aanbevolen
  • Beperk de consumptie van rood vlees en met name bewerkt vlees.
  • Drink zo min mogelijk suikerhoudende dranken.
  • Drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan één glas per dag.
  • Beperk de inname van keukenzout tot maximaal 6 gram per dag.
  • Het gebruik van voedingsstofsupplementen is niet nodig, behalve voor mensen die tot een specifieke groep behoren waarvoor een suppletieadvies geldt.

Tot slot wordt aanbevolen om iedere dag enkele porties zuivel te eten of drinken, waaronder melk of yoghurt.

Literatuurverwijzingen van toepassing op deze pagina:

    Barnard RJ. Short Term Reductions in Serum Lipids through Diet and Exercise. New England Journal of Medicine 1990; 323: 1142-1143.

    Nederland Huisartsen Genootschap. Multidisciplinaire Richtlijn Cardiovasculair Risicomanagement. 2011.
    Ramsay LE, Yeo WW, Jackson PR. Dietary reduction of serum cholesterol concentration: time to think again. British Medical Journal. 1991; 303: 953–957.
    Gezondheidsraad. Richtlijnen Goede Voeding 2015. Den Haag: Gezondheidsraad, 2015; publicatienr. 2015/24.